Choroby jamy ustnej przenoszone drogą płciową (STD)

1. Droga zakażenia
2. Objawy
3. Leczenie chorób STD w obrębie ust
   1. Rokowanie
   2. Zapobieganie

Nie każda choroba przenoszona drogą płciową (STD, z ang. sexually transmitted disease) dotyczy tylko narządów płciowych. Niektóre z nich mogą manifestować się w jamie ustnej, powodując nieprzyjemne objawy, a nawet poważne problemy zdrowotne. Chociaż ten temat często bywa pomijany, jego zrozumienie jest kluczowe dla zachowania ogólnego zdrowia.

Najczęstsze choroby przenoszone drogą płciową, które dotyczą jamy ustnej to opryszczka, zakażenie chlamydią, rzeżączka i kiła (syfilis). Główną drogą zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową w obrębie ust jest kontakt błony śluzowej z zakażoną wydzieliną okolic intymnych, wskutek czego dochodzi do infekcji. Choroby STD mogą być także przenoszone z jamy ustnej  zakażonej osoby do narządów płciowych partnera lub partnerki.

Objawy chorób przenoszonych drogą płciową (STD) są często niespecyficzne. Obejmują okolice gardła, podniebienia, błony śluzowej policzków i warg czy języka.

Objawy, które mogą wskazywać na chorobę STD obejmującą jamę ustną, to m.in.:

• Owrzodzenia w jamie ustnej, które mogą być bezbolesne,
• zmiany o charakterze opryszczki na granicy czerwieni wargowej,
• zaczerwienione, obolałe gardło i trudności z połykaniem,
• powiększone migdałki podniebienne,
• zaczerwienienie błony śluzowej,
• zmiany na błonie śluzowej o charakterze plam i grudek,
• ropna wydzielina pokrywająca migdałki podniebienne.

Specyficznym objawem kiły jest wystąpienie bezobjawowego owrzodzenia z obecnością powiększonych, lecz niebolesnych węzłów chłonnych. Zmiana może  utrzymywać się do 4 tygodni i ustępuje samoistnie. Po upływie 2-3 miesięcy od zakażenia mogą pojawić się zmiany plamisto-grudkowe na błonie śluzowej i skórze oraz towarzyszące objawy tj.: ból głowy, mięśni, gardła, utrata apetytu, gorączka, uogólnione, niebolesne powiększenie węzłów chłonnych.

Leczenie różni się w zależności od etiologii (wirusowa lub bakteryjna) choroby przenoszonej drogą płciową i jej nasilenia. Opryszczkę jamy ustnej można leczyć miejscowo lub ogólnie preparatem z acyklowirem. Dodatkowo wskazana jest farmakoterapia niesteroidowymi lekami przeciwbólowymi. Preparaty powlekające i antyseptyczne umożliwiają izolację wykwitów od środowiska jamy ustnej, uśmierzają dolegliwości bólowe i przyspieszają gojenie.

Leczenie rzeżączki polega na podaniu antybiotyku. Obecny schemat antybiotykoterapii zaleca jednorazowe podanie domięśniowe zastrzyku z ceftriaksonu oraz doustnie azytromycyny. Kiła zaś jest leczona penicyliną.

W przypadku chorych, u których choroba przenoszona drogą płciową ma etiologię bakteryjną i wdrożono odpowiedni antybiotyk, rokowanie we wczesnych okresach jest dobre. Opryszczkę powoduje wirus, którym jest zarażona duża część populacji. W przypadku spadku odporności spowodowanego np. infekcją, stresem, przemęczeniem, silnym nasłonecznieniem lub wyziębieniem dochodzi do uaktywnienia się wirusa i powstania opryszczki.

Jedynym sposobem, by zapobiec zarażeniu się chorobami przenoszonymi drogą płciową jest bezpieczny seks, także oralny. Ryzyko zakażenia STD znacząco zmniejsza unikanie ryzykownych kontaktów seksualnych oraz stosowanie zabezpieczenia w postaci prezerwatywy. Ważne jest jednoczesne leczenie osoby zakażonej oraz jej partnera seksualnego.