Opryszczka

Co to jest?

Opryszczkę wywołuje wirus Herpes simplex typu 1 (HSV-1). Przenosi się on z jednej osoby na inną przez ślinę (bezpośrednio lub przez picie z tej samej szklanki lub kubka) lub przez kontakt ze skórą. Opryszczka zwykle ma postać drobnych pęcherzyków na wardze. Wirus wywołujący opryszczkę występuje u 8 na 10 osób. U większości osób do zakażenia dochodzi przed 10. rokiem życia.

Po pierwszym zakażeniu wirus pozostaje w stanie uśpienia (nieaktywnym) w nerwach twarzowych. U niektórych osób od czasu do czasu uaktywnia się. Gdy tak się stanie, pojawia się opryszczka. Wirus HSV-1 może uaktywnić się wskutek np. zimna lub ekspozycji na UV.

Opryszczka może pojawić się także wskutek stresu, w tym psychicznego i emocjonalnego, a także leczenia dentystycznego, choroby, urazu ust lub ekspozycji na słońce. HSV-1 może także zarazić oczy, skórę palców i narządy płciowe, choć większość przypadków opryszczki narządów płciowych wywołuje jednak wirus Herpes simplex typu 2 (HSV-2).

HSV-1 może spowodować poważne choroby u osób borykających się z innymi problemami zdrowotnymi. Może być przyczyną poważnych schorzeń u osób, których układ odpornościowy jest osłabiony wskutek choroby lub przyjmowania leków.

Objawy

U osób zarażonych wirusem HSV-1 po raz pierwszy może wystąpić gorączka, ból głowy, nudności i wymioty, a także bolesny obrzęk i otwarte rany w jamie ustnej. U niektórych występuje ból gardła. Objawy te zwykle pojawiają się po upływie około tygodnia od ekspozycji na wirus HSV-1.

Opryszczka występuje, gdy HSV-1 uaktywni się w późniejszym czasie. Może to nastąpić po okresie choroby lub stresu, wskutek nieodpowiedniego odżywiania lub po ekspozycji na słońce. Czasem przyczyna jest nieznana. Niekiedy wirusa mogą także uaktywniać zabiegi dentystyczne, podczas których dochodzi do rozciągnięcia i urażenia warg.

Brzeg wargi to miejsce, w którym opryszczka pojawia się najczęściej; niekiedy może ona wystąpić także w jamie ustnej. Jest to bardziej prawdopodobne u osób z osłabionym układem odpornościowym lub innymi problemami zdrowotnymi.

Pierwszym objawem opryszczki jest mrowienie, pieczenie lub swędzenie. Następnie dochodzi do wystąpienia obrzęku  i zaczerwienienia. W ciągu 24 do 48 godzin pojawia się pęcherzyk lub kilka pęcherzyków, które pękają, tworząc bolesne ranki, a w końcu pokrywają się strupkami. W miarę gojenia strupki odpadają i tworzą się na nowo.

Diagnostyka

Dentysta lub lekarz zwykle jest w stanie zdiagnozować opryszczkę na podstawie historii choroby pacjenta oraz zbadania go. Jeśli u pacjenta występują inne problemy zdrowotne, lekarz może wykonać dodatkowe badania w celu zdiagnozowania opryszczki. Testy te zwykle nie są konieczne w przypadku osób zdrowych.

Oczekiwana długość

Po pierwszym zarażeniu wirusem HSV-1 objawy mogą utrzymywać się przez 7 do 14 dni. Opryszczka zwykle zasycha w ciągu 4 dni i goi się całkowicie w ciągu 8 do 10 dni.

Zapobieganie

Aby zapobiec zarażeniu dzieci wirusem opryszczki, nie pozwól, by całowała je osoba z opryszczką lub objawami pierwszego zarażenia jej wirusem. Wirus HSV-1 występuje jednak powszechnie. Większość osób zaraża się przed osiągnięciem dorosłości. Opracowywanych jest kilka szczepionek przeciwko wirusowi HSV (typu 1 i 2), lecz wygląda na to, że chronią one tylko osoby, które nie były nigdy zarażone.

Istnieją dowody wskazujące na to, że używanie filtrów przeciwsłonecznych zapobiega wystąpieniu opryszczki spowodowanej ekspozycją na słońce. Opryszczce mogą też zapobiegać leki przeciwwirusowe i w pewnych sytuacjach dentysta lub lekarz innej specjalności mogą takie leki przepisać. Jeśli spodziewasz się kontaktu ze znanym czynnikiem aktywującym wirusa, przyjęty z wyprzedzeniem lek może zmniejszyć ryzyko pojawienia się opryszczki.

Leczenie

Niektóre leki mogą przyspieszyć gojenie się opryszczki. Uśmierzają też ból i zmniejszają dyskomfort. Należy do nich acyklowir (Zovirax), famcyklowir (Famvir) i walacyklowir (Valtrex). Nie są one jednak w stanie usunąć wirusa z organizmu. Należy przyjmować je za każdym razem, gdy pojawia się uczucie powstającej opryszczki. Gdy na wardze pojawiły się już pęcherzyki, leki mogą okazać się nieskuteczne.

Zapobiegają one w pierwszej kolejności wystąpieniu opryszczki. Niektórzy przyjmują je wcześniej, wiedząc, że znajdą się wkrótce w sytuacji stresowej.

Utrzymuj miejsce w czystości i nałóż balsam do ust. Staraj się nie dotykać miejsca. Nie rozdrapuj strupków na rankach. Mając pęcherzyki i ranki, unikaj całowania innych. Opryszczka może przenosić się przez całowanie i wspólne używanie przedmiotów mających kontakt z ustami i skórą, takimi jak łyżki, widelce, szklanki i ręczniki.

Kiedy zgłosić się do specjalisty

Opryszczka występuje powszechnie. Zwykle nie jest niebezpieczna. Jeśli masz osłabiony układ odpornościowy (wskutek choroby lub przyjmowanych leków), wirus HSV-1 może wywołać poważną chorobę. Niezwłocznie skontaktuj się z dentystą lub innym lekarzem, jeśli:

·         ranki na wardze lub w jamie ustnej utrzymują się dłużej niż tydzień

·         ranki utrudniają Ci mówienie lub połykanie

·         masz gorączkę

·         pęcherzyki pojawiły się u Ciebie po raz drugi w krótkim odstępie czasu

Rokowanie

Zarażenie wirusem HSV-1 utrzymuje się przez całe życie.

Celem artykułu jest promowanie wiedzy na temat ogólnych zagadnień dotyczących zdrowia jamy ustnej. Jego intencją nie jest zastąpienie profesjonalnej porady lekarskiej, diagnozy lub leczenia. Wszelkie pytania dotyczące stanu zdrowia lub leczenia zawsze konsultuj z dentystą lub innym lekarzem.

Znajdź więcej artykułów